HAÞÝM AKIN

FÝTNE ATEÞÝ

• admin
• 24 Eylül 2025
• Yazar
• 19751 Görüntüleme

FÝTNE ATEÞÝ

“Fitne uykudadýr. Uyandýrana Allah lânet etsin.” (Aclûnî,)

***

Kuran ve sünnet kaynaklarýnda yer alan birçok kavram gibi fitne de birden çok anlama kullanýlýr.   

Bu kullanýmlarýndan birisinde imtihan anlamý vardýr. Kur’an-ý Kerim ve Hadis tevatüründe imtihan farklý kelimelerle ifade edilir. Ýmtihan için yaratýlmýþ olan insanýn bu durumu; içerik, þartlar, iþin yoðunluðu gibi farklý sebeplere baðlý olarak deðiþik kelimelerle ifade edilir. Bu farklýlýðýn sebebi sadece kelime zenginliði deðildir. Asýl yaratýlýþ amacý imtihan olan insanoðlu için bu imtihanýn þiddeti, zorluðu ve çevresindeki çeldiriciler dikkate alýnarak deðiþik ifadelerle vurgulanýr.

  Çocuðu olmayan veya çocuðu engelli doðan bir insan için biz “bu da bir imtihandýr, imtihan dünyasýnda yaþýyoruz” diye teselli eder, sabýr dileriz. Kýz ve erkek çocuklarý varsa bu çocuklar çok zeki ve baþarýlý olmuþlarsa bu anne baba için imtihandan daha çok nimet boyutu akla gelir. Nimet olmasý yanlýþ deðildir. Ama her nimet ayný zamanda da baþkaca bir imtihanýnýn baþlangýcýdýr.

Kur’an; malý eksilen veya caný yanan birisi için “ibtila” kelimesi ile imtihaný hatýrlatýr.
Andolsun ki, sizi bazen çetin korkularla, bazen açlýk ve yoksullukla, bazen de servetinizi, saðlýðýnýzý ve ürünlerinizi elinizden alarak imtihan edeceðim. Sabredenleri müjdele!(Bakara 155) Burada aniden gelen ve hepimizin aciz kaldýðý bir imtihan sahnesi vardýr. Buna karþý sabýr tavsiye edilir. Ýnsanoðlu “ibtila” cinsi bir dizi imtihanlarý yaþar. Sonunda bazen küçük serzeniþler, þikâyetler ve acziyet kokan sözler olsa da “imtihandayýz” deyip boyun büker.

Bu hayatta sadece acýlar yoktur. Ýþler açýlýr, mal çoðalýr, çocuklar doðar - büyür, sýnavlarýndan da çok iyi sonuçlarla gelirler. Bu nimetlerin varlýðýný, içimizi ayrý bir sevince boðan geliþmeleri, kýskandýran baþarýlarý ne olarak görmeli?

Burada imtihaný ifade eden baþka bir kelime devreye girer. Kur’an-ý Kerim bu durumu “fitne” diye tanýmlayýp imtihan kategorisinde zikreder. Bizim basit mantýðýmýzla bir insanýn fakir olmasý, giderlerini karþýlayamamasý veya iflas etmesi “ibtila” grubundan bir imtihandýr. Ancak her þey yolunda gidiyorsa, malýna mal, kazancýna kazanç eklemiþse; “fitne” boyutlu daha zor bir imtihan dönemi baþlamýþ demektir.

Þunu iyi bilin ki, mallarýnýz ve çocuklarýnýz,  ancak, imanýnýzdaki kararlýlýðý ölçmek üzere size emanet edilmiþ birer imtihan aracýndan ibarettir ve Allah katýnda,  çok daha büyük bir ödül vardýr.(Teðabun 15) Zorluklara karþý sabredip imtihaný kazanmak, varlýðýn imtihanýndan daha kolaydýr. Zira varlýk her adýmýnda baþka bir þýmarýklar yükleyecek, geçtiði her basamak ona yeni bir hayat ve düþünce tarzý sunacak, bu durum da eski halini ve dostlarýný unutmasýna vesile olacaktýr. Bir süre sonra çevresindeki herkesi kendisi gibi düþünecek, onun gibi olmayanlarý görünce de “çalýþýp akýllarýný kullansalardý böyle olmazdý” gibi kendisine pay çýkaran ve kibir sebebiyle yerin dibine batan baþka bir savunmayý þeytan önüne servis edecektir.

 

Kur’an-ý Kerim ve Hadis literatüründe fitne kelimesi ikinci bir anlamda daha kullanýlýr. Bu da bizim bildiðimiz ve ilk aklýmýza gelen anlamdýr. Ýnsanlarýn arasýnda bozgunculuk çýkarmak, toplumu karýþtýrmak, iki kiþi ya da toplumu birbirine düþürmek bir fitnedir. Yukarýdaki hadis-i þerifte uyuyan ve uyandýrýlmamasý istenen fitne bu gruptandýr.

 Müslüman; fitne olabilecek, baþka Müslümanlarýn arasýndaki duygu, düþünce ve her türlü iliþkiyi zedeleyecek söz, tutum ve davranýþtan kaçýnmak zorundadýr. Hiçbir fitne ateþi bedavadan yakýlmaz veya uykudaki fitne boþ yere uyandýrýlmaz.  Bu tip fitne sahiplerinin buradan mutlaka bir kazancý vardýr.   

Ýþin kötü yaný da bazen bir Müslüman o davranýþýn fitneye sebep olacaðýný, yanan bir fitne ateþine odun taþýyacaðýný fark etmez. Masumane (!) bir sebeple yakalanýr. Hz. Aiþe (r.a) annemize atýlan iftirada bilinçli bir þekilde fitne çýkaran ve bunun yayýlmasýný isteyenler vardý. Bu masum(!) fitneciler Anadolu’daki deyimle “ateþ olmayan yerden duman tütmez” gibi basit bir mantýkla olaya yaklaþýp fitneye destek verenler de... Elbette kalplerde olaný sadece Allah bilir. Ama burada niyetin iyi olmasý kurtarmýyor. Fasýktan duyulan haberin araþtýrýlma gereði (Hucurat 6) Müslümanlýk ölçüsüdür. Buna riayet edilmediðinde ortaya çýkacak felaketin telafisi bazen özür dilemekle de ödenmez.

 Bu tür fitne ateþi zamanýnda söndürülmezse o zaman orada bulunanlarýn hepsi bunun altýnda kalýr. Bu yanlýþlara seyirci kalarak yalnýzca içinizdeki zalimleri vurmakla kalmayacak, aksine, bütün toplumu kasýp kavuracak bir felâketin sizi periþan etmesinden korkun; Allah’ýn azabýnýn çok þiddetli olduðunu da bilin!” (Enfal ) Böylesi bir durumda bu ateþ sadece failleri deðil seyircileri de içine alýverir.

 Bir toplumda aile, kurum veya tüm toplumu keþmekeþe sürükleyecek, iliþkileri zedeleyecek, bir tarafý maðdur edecek her türlü davranýþ bu anlamda bir fitnedir. iþte bu kargaþa, dedikodu ve ortaya çýkan kaos; hem sahipleri hem de çevredeki diðer Müslümanlar için yeni bir imtihan vesilesidir.

Ortada yanan fitne ateþinin masumu olmaz. Bilerek yakanlar kadar bilmeyerek yakanlar da suçludur. Feraset Müslüman için ne de güzel bir süstür.

 Bu sebeple son duamýzý yapýyoruz;

• Ya rabbi! Bilerek veya bilmeyerek bir fitne ateþini yakmaktan bizi koru,
•  Ya Rabbi! Bir baþka insanýn yaktýðý fitne ateþine bilerek veya bilmeyerek destek olmaktan, ona odun taþýmaktan, onu söndürmenin dýþýnda seyirci kalmaktan bile bizi muhafaza eyle,
•  Rabbimiz! Baþkasýnýn yaktýðý fitne ateþinde yanmaktan, bir baþkasýnýn fitnesinin figüraný olmaktan, bu fitnede zarar görmekten sana sýðýnýrýz. Bizi hiçbir fitnecinin elinde oyuncak etme…

Âmin.