MEHMET ALTUNTAÞ

DANIÞTAY KARARI ÜZERÝNDEN ÜRETÝLEN YANILSAMALAR VE HUKUKÝ GERÇEKLER

• admin
• 01 Ocak 2026
• Yazar
• 19406 Görüntüleme

DANIÞTAY KARARI ÜZERÝNDEN ÜRETÝLEN YANILSAMALAR VE HUKUKÝ GERÇEKLER

Son günlerde Danýþtay 10. Dairesi’nin, Çevre, Þehircilik ve Ýklim Deðiþikliði Bakanlýðý’nýn 27 Aralýk 2021 tarihli “Sahipsiz ve Tehlike Arz Eden Hayvanlar” konulu genelgesini iptal etmesi, kamuoyuna “kazaným” baþlýðýyla sunulmaktadýr. Oysa bu söylem, hukuki gerçeklikle örtüþmediði gibi, yürürlükteki mevzuatýn açýk hükümlerini perdelemektedir.

Öncelikle açýkça ifade etmek gerekir ki, ortada kazanýlmýþ bir hak veya deðiþen bir hukuki durum yoktur.

1. Ýptal Edilen Genelge Zaten Yoktu (Kadüktü)

Danýþtay’ýn iptal ettiði iþlem, Çevre ve Þehircilik Bakanlýðý’nýn yetkisiz olarak çýkardýðý 2021 tarihli bir genelgedir. Bu genelge hakkýnda Danýþtay 10. Dairesi zaten 2024 yýlýnda yürütmenin durdurulmasý kararý vermiþtir. Yani iptal edilen genelge, fiilen uygulanabilirliðini çoktan yitirmiþtir.

Ayrýca:

• 7 Aralýk 2021’de, bu konuda asýl yetkili bakanlýk olan Tarým ve Orman Bakanlýðý tarafýndan “Tehlike Arz Eden Hayvanlar Genelgesi” çýkarýlmýþtýr.

• Danýþtay’ýn kararýnda tespit edilen yetkisizlik hali, bu genelge ile zaten ortadan kalkmýþtýr.

Dolayýsýyla “iptal kararýyla bir kazaným elde edildiði” iddiasý hukuki dayanaktan yoksundur.

2. Asýl Belirleyici Olan: 5199 Sayýlý Kanun ve 2024 Yönetmeliði

Asýl kritik eþik, 2 Aðustos 2024’te 5199 sayýlý Hayvanlarý Koruma Kanunu’nun deðiþtirilmesi ve bu deðiþikliðe dayanýlarak 13 Aralýk 2024’te yönetmeliðin yürürlüðe girmesidir.

Bugün itibarýyla baðlayýcý olan metinler:

• 5199 sayýlý Kanun

• Hayvanlarýn Korunmasýna Dair Uygulama Yönetmeliði

Bu düzenlemeler açýk, net ve emredicidir.

3. Tehlike Arz Eden Hayvanlara Ýliþkin Hükümler Tartýþmaya Kapalýdýr

Yürürlükte olan Yönetmelik madde 41, “tehlike arz eden hayvanlar” bakýmýndan idareye açýk görevler yüklemektedir:

• Tehlike arz eden hayvanlar Bakanlýkça belirlenir.
• Bu hayvanlarýn üretimi, sahiplenilmesi, barýndýrýlmasý, satýþý, reklamý yasaktýr.

Geçici madde 3 kapsamýnda süresinde kýsýrlaþtýrýlýp kayýt altýna alýnmayanlar için:

• Hayvana el konulur,
• Hayvan bakýmevine götürülür,
• Ötanazi uygulanýr.

Ayrýca:

• Kayýtlý olsa bile aðýzlýksýz, tasmasýz veya yasak alanlarda dolaþtýrýlanlara el konulur.
• Ýhlalin tekrarý halinde yine ötanazi uygulanýr.
• Sahipler, bu hayvanlarý yerel yönetim bakýmevlerine býrakabilir ve bu hayvanlara da ötanazi yapýlýr.

• Bu hayvanlar doðal yaþam alanlarýna veya özel yaþamevlerine devredilemez.

Bu hükümler halen yürürlüktedir ve tüm idareler açýsýndan uygulanmasý zorunludur.

4. “KAZANDIK” Söylemi Bir Algý Operasyonudur

“Kazandýk”, “yargý dur dedi”, “hayvanlar kurtarýldý” gibi söylemler hukuki bir gerçekliðe deðil, politik bir algýya dayanmaktadýr.

Gerçek þudur:

• Ýptal edilen genelge zaten uygulanmýyordu.
• Yürürlükte olan mevzuat baþýboþ köpeklerin sokakta bulunmasýný yasaklamaktadýr.
• Özellikle tehlike arz eden ýrklarýn büyük çoðunluðu çipsizdir ve 9 Ocak 2022’den sonra çiplenmeleri hukuken mümkün deðildir.

Çipsiz ya da mevzuata aykýrý þekilde dolaþtýrýlan bu hayvanlara el konulmasý ve ötanazi uygulanmasý kanun gereðidir.

Bu gerçekliði gizleyerek kamuoyunda “toplama durdu” algýsý yaratmak, belediyeleri görevden kaçmaya teþvik etmek anlamýna gelir.

5. Hak Temelli Yaklaþým Ne Demektir?

Hak temelli bir yaklaþým, yalnýzca hayvaný ve hayvan refahýný deðil:

• Çocuklarýn,
• Yaþlýlarýn,
• Engellilerin,
• Kadýnlarýn,
• Tüm insanlarýn baþta yaþam hakký olmak üzere temel haklarýný ve güvenlik hakkýný birlikte gözetir.

Baþýboþ köpeklerin sokakta býrakýlmasý ve sokakta kontrolsüz vahþi beslemeye devam edilmesi, hayvan refahýný da insan haklarý, saðlýk-hijyen ve can güvenliðini de ihlal etmektedir.

Sokakta, yol kenarlarýnda ve kamusal alanlarda sahipsiz baþýboþ köpekleri beslenmesi ile oluþan merhamet sapmasý medeniyetin þehrin temel kurallarýný ihlal etmektedir.

O yüzden sokakta sahipsiz baþýboþ köpek olmaz olmamalý tabiata fýtrata medeniyete en basit evrensel trafik kurallarýna aykýrýdýr ilkelliktir.

Sokaklar köpeklerin doðal yaþam alaný deðildir. Köpeklerin yeri insanýn yanýdýr yaþadýðý evin bahçesidir fabrikasýnýn bahçesidir sürüsüne bakan çobanýn yanýdýr.

Bu nedenle bilinçli olarak þu kavram kullanýlmalýdýr:

“Sokak hayvaný” deðil, “baþýboþ köpek sorunu”

Sonuç olarak þunlarý belirterek yazýma son vermek istiyorum.

Danýþtay Kararý Çözümü Engellemez, Yanlýþ Yorum Engeller

• Baþýboþ köpeklerin toplanmasýný engellemez,
• Belediyelerin görevini ortadan kaldýrmaz,
• 5199 sayýlý Kanun ve Yönetmeliði geçersiz kýlmaz.

Aksine, yürürlükteki mevzuat son derece nettir:

Bu, bir tercih deðil, kanuni bir zorunluluktur.

Asýl tehlike, bu kararýn bilinçli biçimde çarpýtýlarak, kamuoyunda yanlýþ beklenti oluþturulmasý ve belediyelerin görevden kaçmasýna zemin hazýrlanmasýdýr.

Hukuk devleti, hem hayvanlarýn korunmasýný hem de insanlarýn güvenliðini birlikte saðlamakla yükümlüdür.

2 Aðustos 2024 sonrasý yürürlükte olan mevzuatýn özü nettir:

Yerleþim alanlarýnda baþýboþ köpek olmayacaktýr.

​​​​​​​Bu bir görüþ deðil, kanun hükmüdür.